Kablo Kesiti Hesaplama ve Akım Taşıma Kapasitesi Analizi
Kablo kesiti hesabı, elektrik iç tesislerinde iletkenlerin aşırı ısınmasını önlemek, yangın riskini azaltmak ve gerilim düşümü sınırları içinde güvenli işletme sağlamak için zorunlu bir mühendislik çalışmasıdır. Yük gücü, sistem gerilimi, güç faktörü, hat uzunluğu, iletken özdirenci, sıcaklık düzeltmesi ve yerleşim tipine bağlı derating katsayıları birlikte değerlendirilerek hem gerilim düşümü kriteri hem de akım taşıma kapasitesi tahkik edilir. Bu analiz, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 52–53 ve TS HD 60364-5-52 standartlarına uygun doğru ve ekonomik kablo seçiminin temelini oluşturur.
Kablo Kesiti Hesap Aracı
TS HD 60364-5-52, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 52-53 ve TEDAŞ Teknik Şartnamelerine tam uyumlu, profesyonel kablo kesit hesaplama aracı. Gerilim düşümü ve akım taşıma kapasitesi birlikte değerlendirilir.
Teknik Açıklama ve Yönetmelik Referansları
- Yönetmelik: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 52–53 + TS HD 60364-5-52 Madde 523–524 + TEDAŞ Teknik Şartnameleri Bölüm 4.3
- İki temel kriter:
1. **Gerilim düşümü** ≤ %5 (aydınlatma %3)
2. **Akım taşıma kapasitesi** (derating uygulanmış) ≥ yük akımı - Tam Formül (Gerilim düşümü kriteri):
S = [√3 × L × I × (ρ_t × cosφ + X × sinφ)] / (ΔU% × U / 100) × K
I = P × 1000 / (√3 × U × cosφ)
ρ_t = ρ_20 × [1 + α × (t – 20)]
K = derating faktörü (yerleşim tipi)
Tek fazlı için √3 yerine 2 kullanılır. - Akım taşıma kapasitesi kontrolü: TS HD 60364-5-52 Tablo A.52-1'den derating uygulanmış taşıma kapasitesi ≥ I
Örnek: Bakır 4 mm² havada 32 A, toprak altında 0.85 × 32 = 27.2 A - Hesaplama Adımları:
1. Yük akımı I hesaplanır
2. Özdirenç sıcaklığa göre düzeltilir
3. Gerilim düşümü için gerekli kesit S hesaplanır
4. Derating faktörü uygulanır
5. En yakın standart kesit önerilir (1.5, 2.5, 4, 6, 10, 16, 25, 35, 50…)
6. Taşıma kapasitesi tahkik edilir - Neden Zorunlu? Yetersiz kesit → aşırı ısınma, yangın riski, izolasyon erimesi, ömür kısalması, gerilim düşümüyle cihaz arızası. Fazla kesit → gereksiz maliyet.
- Amaç Güvenli, ekonomik ve verimli kablo seçimi; proje onayında ve kabulde zorunlu tahkik.
- Yönetmelik Metni Alıntısı:
"Kabloların kesitleri, akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümü hesaplanarak belirlenir. Maksimum gerilim düşümü alçak gerilimde %5’i aşmamalıdır. Hesaplamalarda TS HD 60364-5-52’deki katsayılar (sıcaklık, yerleşim, derating) kullanılır." (Madde 52–53)