Gerilim Düşümü Hesaplama ve Kablo Kesiti Uygunluk Analizi
Gerilim düşümü hesaplaması, elektrik iç tesislerinde enerji verimliliği, cihaz performansı ve güvenlik açısından zorunlu bir mühendislik kontrolüdür. Hat uzunluğu, yük akımı, iletken özdirenci, reaktans, sıcaklık düzeltmesi ve yerleşim tipine bağlı derating katsayıları dikkate alınarak yapılan analiz, tesisin Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 53 ve TS HD 60364-5-52 standartlarında belirtilen sınırlar içinde kalmasını sağlar. Bu hesaplama aynı zamanda doğru kablo kesiti seçimi ve proje kabul süreçlerinin temel teknik dayanağını oluşturur.
Gerilim Düşümü Hesap Aracı
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 53 ve TS HD 60364-5-52'ye tam uyumlu profesyonel hesaplama aracı. Detaylı parametrelerle gerçek proje hesapları için tasarlandı.
Üç fazlı yük gücü (P = U × I × √3 × cosφ)
Tek yön uzunluk (gidiş-dönüş otomatik hesaplanır)
Alçak gerilimde tipik 230/400 V
Endüktif yükler için 0.7–0.9, kapasitif için 0.9–1
Standart kesitler: 1.5, 2.5, 4, 6, 10 vb.
20°C referans özdirenç
XLPE kablolar için 0.07–0.12, PVC için 0.08–0.1
Max yükteki çalışma sıcaklığı (PVC 70°C, XLPE 90°C)
TS HD 60364-5-52 Tablo A.52-1'den
Üç faz için √3, tek faz için 2 kullanılır
Teknik Açıklama ve Yönetmelik Referansları
- Yönetmelik: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği Madde 53 + TS HD 60364-5-52 Madde 524.1 + IEC 60364-5-52
- Maksimum İzin Verilen Düşüm: Alçak gerilimde ≤ %5 (aydınlatma hatlarında ≤ %3), orta gerilimde ≤ %8 (proje onayı ile). Yüksek gerilimde özel hesap gerekir.
- Tam Formül (Üç Fazlı):
ΔU (%) = [√3 × L × I × (ρ_t × cosφ + X × sinφ)] / U × 100
I = P × 1000 / (√3 × U × cosφ)
ρ_t = ρ_20 × [1 + α × (t – 20)] (α = 0.0039 bakır, 0.0040 alüminyum)
Derating faktörü yerleşim tipine göre çarpılır (TS HD 60364-5-52 Tablo A.52-1).
Tek fazlı için √3 yerine 2 kullanılır. - Hesaplama Adımları:
1. Akım I hesaplanır (faz tipine göre).
2. Özdirenç ρ sıcaklığa göre düzeltilir.
3. Rezistif kayıp (ρ_t × L / S) ve reaktif kayıp (X × L / 1000) toplanır.
4. Toplam düşüm gerilimi bulunur, yüzdeye çevrilir.
5. Derating faktörü uygulanır (yerleşim tipi).
6. Sınır tahkik edilir (aydınlatma yükü otomatik %3'e indirilir). - Neden Zorunlu?: Aşırı düşüm cihazların verimsiz çalışmasına, motorlarda tork kaybına, aydınlatmada parlaklık azalmasına, kablo ısınmasına, enerji kaybına ve arızalara yol açar. Yönetmelik, tesis güvenliği ve enerji verimliliği için sınır koyar.
- Amaç: Kablo seçimi, tesis optimizasyonu ve proje kabulünde zorunlu tahkik; maliyetleri düşürür, güvenliği artırır.
- Yönetmelik Metni Alıntısı: "Elektrik iç tesislerinde gerilim düşümü hesaplanmalı ve alçak gerilimde %5’i, aydınlatma tesislerinde %3’ü aşmamalıdır. Hesaplamalarda TS HD 60364-5-52’deki formüller ve katsayılar (yerleşim, sıcaklık derating) kullanılır. Özdirenç sıcaklığa göre düzeltilmelidir." (Madde 53)
⚠️ Sorumluluk Reddi: Bu araç profesyonel mühendislik hesaplamaları için ön bilgi sağlar. Kesin proje hesapları için yetkili elektrik mühendisi kontrolü ve onayı zorunludur.